Leiderschap in tijden van liminaliteit

Tijdens een conferentie deze week hoorde ik een begrip dat opvallend goed samenvat wat veel organisaties vandaag voelen: liminaliteit.

Liminaliteit is de overgangsfase tussen een oude en een nieuwe realiteit. De oude logica werkt niet meer volledig. De nieuwe is nog niet duidelijk.

Dat is geen comfortabele plek. Het zorgt voor stress.

Het is een periode waarin verandering sneller gaat dan ons begrip ervan en mensen op nostalgische wijze verlangen naar stabiliteit. Omdat stress en onzekerheid toenemen gaan organisaties op zoek naar quick fixes. Ze worden vatbaarder voor simplistische oplossingen.

Er komt nog meer druk op de schouders van de leidinggevenden en dus proberen veel leiders in zo’n periode duidelijkheid te creëren door harder te sturen, sneller te beslissen of meer controle te nemen. Begrijpelijk maar vaak niet effectief.

Liminaliteit is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is een fase die doorleefd moet worden.

Een fase waar we nog meer dan anders attent moeten zijn op het groter geheel en ons niet laten leiden door extremen.

De dag na die conferentie gaf ik een workshop aan PhD’s en post-doc onderzoekers. Mensen die werken rond economie, recht, productontwikkeling, microbiologie en klimaat. Mensen die letterlijk nieuwe kennis en oplossingen bouwen.

Dat moment voelde als een tegengewicht voor de onzekerheid waar we vandaag collectief doorheen gaan. De toekomst is nog niet helder maar ze wordt wel actief gemaakt.

Dat brengt ons bij leiderschap en wat leiderschap vraagt in overgangsperiodes.

In tijden van liminaliteit verschuift de rol van leiders.

Minder “richting weten”, meer “richting helpen dragen”.

Drie dingen worden dan cruciaal:

1. Onzekerheid kunnen verdragen Niet elke vraag heeft meteen een antwoord nodig. Teams hebben vaak meer aan stabiliteit in gedrag dan aan zekerheid in strategie.

2. Betekenis blijven geven

Mensen moeten begrijpen waarom hun werk ertoe doet, ook als de context verandert.

3. Menselijkheid bewaren

Wanneer systemen veranderen, wordt relationeel leiderschap belangrijker, niet minder.

Misschien is dat de paradox van deze tijd.

De wereld wordt complexer maar leiderschap wordt fundamenteler.

Niet heroïscher. Wel menselijker.

VUB Impact Fellowship